ARŞİV - KIRGIZİSTAN GÜNLÜĞÜ

»  Atayurt
Kalın giyin, seferin zor, üşürsün,
Kış da soğuk, kasırga çıkar, kar vurur
Soğuğunu ben kendime alayım,
Yol arayayım, biraz bekle ATAYURT.

»  Sessiz Gemi

CALGIZ KEME

Bul zamandan colgo çıgar mezgil kelse,

Beytarap sapar alat calgız keme.

Cok öndönüp şatıra-şat cürgünçüsü,

Kol bulgap, eç kim aytpayt : "Körüşkönçö!"

»  Batıl İnançlar
İnsanların olduğu yerde batıl inançların olmaması neredeyse mümkün değil. Nedense insanoğlu hangi ırktan, hangi milletten, hangi dinden, hangi renkten, hangi meslekten vesaire vesaire… olursa olsun inanç üretmekten vazgeçmiyor. Kırgızların da böyle inançları var tabii.

»  Pişpek-Bişbek-Bişkek
Hep böyledir. Çorak topraklarda zamanında, bundan kim bilir kaç asır önce, zengin ormanlar, dağlardan dökülen şelaler, şırıl şırıl akan nehirler varmış. Bozkırlar çok zaman önce yemyeşil verimli topraklar imiş. Çöller; insanı kavuran, içine aldı mı yutan yol yordam bilmeyen çöller dinazorlara mesken olacak büyüklükte vadilere yeşilliklere sahipmiş.

»  Alatoo
Uçak Kırgızistan semalarında salınırken birbirini kesen üçgen biçimli dağlar, bembeyaz uzanıyordu bize doğru. Onların adının ne olduğunu o zamanlar bilmiyordum. Bilgisizliğime bakın ki o canım dağların Altay Dağları olduğunu sanarak büyük bir heyecan duymuştum üstelik. Demek görmek de vardı kaderde bu çıkılası görülmeyenleri.

»  Ayçürök

Semetey’in eşi Ayçürök, Afganistan hanı olan Akun’un kızıdır.

Henüz Semetey ve Ayçürök doğmadan, babaları Manas ve Akun dünür olmuşlar ve evlatlarını birbirlerine eş olarak o vakitlerden belirlermişler. Böylece yıllar yıllar sonra Ayçürök, Semetey’in nikahlı eşi olmuştur.

»  Semetey
Manas destanının ikinci bölümünde Semetey yer alıyor. Bölümde Manas’ın oğlu Semetey’in hayatından kesitler var. Birinci bölüm olan Manas’ta geçen olayların bir devamıdır Semetey. Aynı davadan bahsedilir. Aynı kavga verilir. Aynı sözler sarfedilir... vesaire vesaire...

»  Ceti Öküz

Bir var varmış, bir yok yokmuş...

Şu dağların yamacında yamaçlar yamaçlanmış...

Kaçı kaçırmışlar da kaçarken kaçı kaçırdıklarını unutmuşlar...

»  Nooroz
Orta Asya’daki milletler, nooruz bayramını ilkbaharda kutlarlar. Bu bayram yeni bir yılın geldiğinin işaretidir. Daha doğrusu gece ile gündüzün eşitlendiği mevsimdir başlayan. Nevruzun temel manası aydınlığın karanlığı ve iyiliğin de kötülüğü yenmesidir. Hakikaten bu bayram yeni bir hayatın başladığı, topraktan bahar kokusunun yayıldığı zamana denk gelir.

»  Kanıkey

Manas’ın eşi, yoldaşı Kanıkey...  

Manas destanında en yüce güzellikte işlenmiş bir tiplemedir Kanıkey. Onun üzerine anlatılan halk düşünceleri, destanın temel davasının açılımına yardımcı olan en önemli faktördür. Destanın suje çizgisini düzenleyen olayların tamamına başından sonuna kadar katılır Kanıkey. Manas’ın ve çevresindekilerin yaptığı işlerde aktif rol oynar. Sadece Manas’ın çocukluk çağı ile ilk kahramanlıkları onsuz geçer.

»  Manas Kim?

“Geniş alınlı, uzun başlı

Pehlivan vücutlu, koç burunlu

Ok kirpikli, sevecen yüzlü

Parlak gözlü, geniş ağızlı

Gür kaşlı, çıkık çeneli

Geniş çene kemikli, kalın dudaklı

Kurt bakışlı

İşte bir kahramanın belirtileri”

»  Üç Bölümde Manas

I) Manas bölümünü oluşturan olaylar...

II) Semetey bölümünü oluşturan olaylar...

III) Seytek bölümünü oluşturan olaylar...

»  Manas Destanı

Manas...

Kırgız halkının milli destanı...

Onlara atalarından miras kalmış olan bu destan, onların en büyük hazinelerinden birisi durumunda. Destan hem türk milleti, hem de kırgız halkı için kıymetli bir eser niteliği taşır.

»  Büyük Manasçı Sayakbay Karalayev

‘XX. yüzyılın Gomer’i’ ünvanını almış meşhur manasçı Sayakbay Karalayev, 1894 yılında, Isık-Göl bölgesinin Ton ilçesinin Semiz Bel köyünde dünyaya gelmiş. Ailesinin Ceti-Öküz’e taşınması üzerine Sayakbay’ın çocukluğu bu şehirde geçer. Yoksul olmaları sebebiyle Sayakbay, çocukluğundan itibaren zengin insanların evlerinde çalışmak zorunda kalır. Hayata böyle zor şartlarda adım atar Sayakbay.

»  Kırk Kız

Alato ak  kalpağı giydiğinde

Zirvesi semaya değdiğinde

Ben de şafak sökmeden yola çıkarım

Kırlarla nuru kucaklarım

Yücesin Kırgız vatanı şarkıdan doğan

Güzelsin Kırgız vatanı nurdan doğan

»  Kırgızistanın İncisi Isık-Köl (Isık Göl)

İlgeri-ilgeri caşıl tonun aldında, ısık-köl’ün boyunda........

Bir zamanlar Isık-Köl’ün bulunduğu yerde Kalmak Padişahı’nın saltanatı kurulu imiş. Saltanat bu; yakutlarla, elmaslarla bezenmiş saraylar, altınlarla döşenmiş yollar... ve daha nice nice zenginlikler ve şatafat bu padişahın elinin altında imiş. Ama...

»  Kırgızistan'da Bayram

Siz hiç bayramı, ramazan bayramı’nı Kırgızistan’da soludunuz mu? Burada bayram çok başka… burada her şey gibi bayram da çok başka.

Ben de müslümanım” deyip size tebessümlerini sunan bu insanlar, bayramların başka çehresi, başka çehreleri olabileceğini anlatmaya çalışır gibi. Hani her masalın, her dile göre şekillenmesi vardır ya, hani her insan aynı masalı nedense farklı fiiller ve farklı sıfatlarla anlatır ya… işte öyle bir şey.