|
BİRAZ FELSEFE
Kimileri Sokrates’i bir sofist diye
adlandırdı; ancak o retorikten hoşlanmayarak ve ahlakı
zayıflatmak yerine güçlendirmek isteğiyle sofistlerden
farklı bir yol çizdi kendine. Israrla ideaları inceleme
sanatından başka bir şey öğretmediğini söyledi; Delphoi
kahini onun en bilge insan olduğunu söylediğinde,
bilgeliğe sahip olmadığını yalnızca onu aradığını
söyleyerek ona karşı çıktı.
Sofist filozoflar, bu sıralarda, etik
özel koşullarla farklılaşabildiğine göre, insan niçin
yasalar çerçevesinde kaldığı sürece istediğini yapamasın
sorusunu tartışarak Atinalının ahlak anlayışının
doğaüstü temelini zayıflatmaya başlamışlardı. Bu
kinizmin karşısında, Sokrates eski dogmatik inançlara
dönüşü önermedi, ama araştırıcı sorular sordu: Doğal bir
etik olanaklı mıdır? Ahlak dinden bağımsız olabilir mi?
İnsanların cahil ve düşüncesiz
olduklarından ötürü kötü olduğunu ileri sürdü. Eğer
görebilselerdi iyiyi seçeceklerdi; çünkü doğru düşünmek
kaçınılmaz olarak doğru davranışı getirecekti. Şöyle
diyordu: “Erdem bilgidir. Kimse isteyerek hata yapmaz.”
|
