KIRGIZİSTAN GÜNLÜĞÜ

‘XX. yüzyılın Gomer’i’ ünvanını almış meşhur manasçı Sayakbay Karalayev, 1894 yılında, Isık-Göl bölgesinin Ton ilçesinin Semiz Bel köyünde dünyaya gelmiş. Ailesinin Ceti-Öküz’e taşınması üzerine Sayakbay’ın çocukluğu bu şehirde geçer. Yoksul olmaları sebebiyle Sayakbay, çocukluğundan itibaren zengin insanların evlerinde çalışmak zorunda kalır. Hayata böyle zor şartlarda adım atar Sayakbay.

Onun hatıralarına göre, ‘manasçı’ olarak, halk arasında manas destanının bazı bölümlerini okuması, ilk olarak iradeli orduya girdiği dönemde başlamıştır. Diğer manasçılar gibi o da manası okumanın ve manasçılığın düş ile bağlantılı olduğunu söyler. Orduya katıldığı zaman Almambet’i ikinci kez rüyasında görür ve o günden itibaren manası okumaya çalışır.

Fakat Karalayev, sadece rüyasında gördüklerini okumakla yetinmemiştir. O çocukluğundan beri bu mesleğe sahip olmayı istemiş ve bunun için çaba göstermiş, bu yüzden de kahramanların hayalini görebilmiştir. Ancak bu rüya ve hayallere rağmen manasçının destanın teöel sırlarını, destanın olaylarını birisinden öğrendiği muhakkaktır.

‘Büyükannem masal anlatmayı seven, birlge bir insandı. Çocukluğumda ondan pek çok masal, şarkı ve öykü dinledim. Manas destanının büyük bölümünü de ondan öğrenmiştim. Destanı zevkle anlatırdı.’ diyor meshur manasçı. Sayakbay’ı halk arasında ünlü yapan, manası en güzel şekilde okumasına yardımcı olan onun gördüğü rüyalar değil en başta yeteneği, büyükannesinden aldığı terbiye, manasçılığa olan sevgisi ve manas üzerine yaptığı araştırmalardır.

Sayakbay, 1924 yılında ünlü manasçı Çoyuke ile bir görüşme fırsatı bulur ve onunla birlikte uzun süre manasçılık üzerine çalışmalar yapar. O büyük manasçıdan manasçılığın püf noktalarını öğrenir.

Karalayev’in manası yazıya geçirme çalışmaları ise 1935 yılında başlar. Bu işleme Cumabayev ve Abdırakmanov da katılmıştır. Tam anlamıyla yazıya geçirme 1947 yılında noktalanır. Yaklaşık yirmi yıl okuyucunun ağzından, destan dinlenerek yazıya geçirilmiştir. Destanın birinci bölümü ‘manas’ 84.513 beyit, ikinci bölümü ‘semetey’ 316.157 beyit, üçüncü bölümü ‘seytek’ 84.697 beyit ve ‘seytek’in devamı olan oğlu Kenen Bahadır, Kenen’in çocukları Alımsarık ile Kulansarık hakkındaki bölümü ise 15.186 beyitten oluşmaktadır. Karalayev’den alınarak yazılan destanın bütün bölümlerinin toplamı 500.553 beyittir.

Manas destanı, dünyadaki en büyük eserlerden biri olup Karalayev de bu en büyük eserin, en meşhur manasçısı ünvanıyla bu destanı meydana getiren en büyük kaydedicidir. Sayakbay’ın biraraya getirdiği manas destanı 40’lı yılların sonunda, 50’li yılların başında kısaltılmış olarak tekrar yazılmıştır. 1968 yılında da Sayakbay’ın okuduğu destanın tüm bölümleri kasede alınır.

Meşhur manasçı Karalayev, yaptığı çalışmalarla Kırgız halkının saygı ve sevgisini kazanmış, görevini en iyi şekilde yerine getirmeye çalışmıştır. 1971 yılında Kırgızistan’ın başkenti Frunze (Bişkek) şehrinde hayata veda etmiştir.  

Ana Sayfa Köşe Yazıları Arkadaşına Gönder