 |
 |
KIRGIZİSTAN GÜNLÜĞÜ |
|
Manas’ın
eşi, yoldaşı Kanıkey...
Manas
destanında en yüce güzellikte işlenmiş bir tiplemedir Kanıkey. Onun üzerine
anlatılan halk düşünceleri, destanın temel davasının açılımına yardımcı
olan en önemli faktördür. Destanın suje çizgisini düzenleyen olayların
tamamına başından sonuna kadar katılır Kanıkey. Manas’ın ve çevresindekilerin
yaptığı işlerde aktif rol oynar. Sadece Manas’ın çocukluk çağı ile
ilk kahramanlıkları onsuz geçer. Kanıkey’in
temel özellikleri tabii olarak destanın ilk bölümünde açığa çıkar. Örneğin
Kökötöy’ün yoğ aşı’nda(kahraman Kökötöy’ün birinci ölüm yıldönümü),
çon kazat için yapılan hazırlıklarda onun el becerisi, her işle
bizzat meşgul olması, işseverliği dikkat çeker. Manas’a mezar yaptırma işinde
ve Manas’ı toprağa verme konsunda ne kadar akıllı ve kavrayışının ne
kadar güçlü olduğu görülür. Meşhur
manasçı Sayakbay Karalayev’in varyantında Kanıkey’in bir kahraman olduğu
söylenir. Destana göre bilme ve anlama açısından Kanıkey’in önüne
kimse çıkamamıştır. Onun bu yeteneklerini keramet olarak değerlendirenler
olsa da, aslında Kanıkey’in geleceğini bilmesi bir yetenekten öte akıllılığıdır.
Manas
ile düşmanların gücünü doğru takdir eden ve aralarında adaleti ilk
uygulayan yine Kanıkey olmuştur. Buna örnek olarak çon kazat bölümünü göstermek
mümkün. Bu bölümde; insanların iyi ile kötüyü ayırabilen, zekice eleştirilerde
bulunabilen hayali kahramanın Kanıkey tipi üzerinde verildiği ortaya çıkar.
Konukseverdir,
iyi kalplidir, cömerttir, naziktir, şefkat doludur, vatanseverdir... Kısaca
nasıl Manas, kırgız halkının erkeklerinin bir sembolü ise; Kanıkey de o
zamanın şartları altında tasvir edilmiş olan kadınlara ait özellikleri,
üzerinde toplamıştır. Böylece halk idealleri, aile hayatı ve neslin devamı
görkemle sunulmuştur. O, kadınlara karşı erkeklerin tavırlarını, kadınları
küçümsemelerini, kadınlara bir köle gözüyle bakmalarını, satınalınabilecek
bir eşya gibi kadını görmelerini asla kabul etmemiş ve bu düşünce biçimini
değiştirebilmek için mücadele etmiştir. Kanıkey, destan sonunda ölmeyen kahramanlardan biridir. Bu da onun halkı için emek verdiğinin bir delili olarak kabul edilir.
|
