|
BİR
Yirmi dört yıl önce mahkemede Marksist olduğumu haykırmıştım. Ümitsizlikten
doğan bir isyandı bu, bir nevi meydan okuyuş, yalnızlık içinde bir şey olmak
ihtiyacı. Yılları zilletler içinde geçen, kah Türk, kah şehirli olduğu için
horlanan göçmen çocuğu bir yere tutunmak, bir camiaya bağlanmak istiyordu.
Sınıfı yoktu. Dünyada başka milletler olduğunu dahi bilmiyordu. Ama kucağında
yaşadığı topluma yabancıydı. O, şehirden gelmişti. Konuşması da, giyinmesi de
farklıydı. Yalnız yaşadı, bir cüzzamlı gibi. Oynamadı, çocuk olmadı, içine ve
kitaplara kapandı. Sonra lise yılları.. yine yalnız, yine yabancı. Açlık;
midenin, etin ve ruhun açlığı. Hayalindeki dünyalar birer birer yıkıldı. Önce,
öbür dünya. Bu haksızlıklar gayyası şuurlu bir Tanrı'nın eseri olamazdı.
limandan şüpheye, şüpheden inkara, inkardan maddeciliğe geçiş: Büchner, Ebul
ala, Hayyam. Ama şuurundaki bu devrim onu çevresinden bir kat daha koparıyordu.
Küstah, tedirgin ve yalnız. Sonra yeni bir arayış, yeni bir bütünleşme ümidi:
Türkçülük. Yutar gibi okuduğu kitaplar: Yusuf Akçora, Türk Yurdu Koleksiyonları,
Türk Yıllığı, Rıza Nur'un Tarih'i. Mektep idaresi ile anlaşmazlık. Mubaşirden
yediği tokat. Bu defa şehirli olduğu için değil, Türk olduğu için, sömürgeciliğe
karşı olduğu için hırpalanış. Tarık Mümtaz'ın gazetesinde "Fırsat Yoksulu" takma
adıyla şiirler. Beyrut'ta çıkan Yıldız ve Türk düşmanlarına savaş ilanı. Binbir
ümitle koşulan İstanbul. Gerçeğin soğuk çehresi. Ve kabusa dönen sovenizm
rüyası. Nazım'la tanışma, Kerim Sadi. Sefalet. Ve kahkarı bir hezimete benzeyen
dönüş. İskenderun sancağı. Ve alışılmamış bir hürriyet havası. Putları kırılan
göçmen çocuğu yeni bir put bulmuştur: sosyalizm. Tercüme kaleminde reis
muavinliği. Ve istemeyerek kabul edilen nahiye müdürlüğü. Sonra değişen dünya.
Telefonla işine son veriliş. Köy öğretmenliği. Ve bir nisan sabahı evinin
aranışı. Nezaret, hapishane.
Marksistim dediği zaman tek işçinin elini sıkmış değildi. Sadece namuslu olmak,
korktuğu için sustu dedirtmemek istiyordu. Zaten yaşanmaz bir dünyada idi artık.
Cinsi buhran, ruhi buhran. En küçük bir pırıltı yoktu hayatında. Bir sığınaktı
Marksizm, bir kaçıştı, bir yaşama gerekçesiydi. Belki de inanıyordu Marksizme.
Eziliyordu ve ezilenlerin yanındaydı. Ama kimdi bu ezilenler?
Bilmiyordu. Kitaplardan tanımıştı sosyalizmi. Ne kadar anlamıştı? Anlayabilir
miydi? Sınıf kavgası yoktu Hatay'da. Çünkü sınıf şuuru yoktu. Marksizm,
gerçekten meçhul'e, yani rüyaya kaçıstı. İnsanları seviyordu. Ama sığındığı her
kale insanlardan biraz daha uzaklaştırıyordu onu. Beraat etti. Ne var ki bütün
dostları, bütün tanıdıkları selamı sabahı kestiler. Yirmi yıl peşini bırakmadı
polis. Yirmi yıl bir Jan Valjan hayatı. Her hangi bir Batı ülkesinde büyük bir
fikir adamı, bir teorisyen olabilirdi. Ezdiler... Acaba ezilen daha kaç kişi?
Her aydınlığı yangın sanıp söndürmeye koşan zavallı insanlarım: Karanlığa o
kadar alışmışsınız ki yıldızlar bile rahatsız ediyor sizi! Düşüncenin kuduz
köpek gibi kovalandığı bu üIkede, düşünce adamı nasıl çıkar? Önce coğrafi
kaderle savaş. Cetlerinin toprağından kopuş. Dimetoka'dan Reyhaniye'ye. Dilleri,
gelenekleri, zevkleri ayrı bir topluluk. Sonra içtimai kader. İslemediği bir
günahın çilesini çekmeye mahkum ediliş. Nihayet felaketlerin en büyüğü:
karanlıklara çivileniş. Zavallı dostum! Büyüklere yalnız acılarınla mı
benzeyeceksin? Düşünce dikenli bir taç. İsa'dan Gandi'ye kadar Tanrı'ya nisbeti
olan her ulu, Tanrı'ların hısmına uğradı. Tanrı'ya nisbeti olmadan Tanrı'ların
hısmına uğramak, hazin.
Cemil MERİÇ
|
